Pęknięta rzepka to uraz ortopedyczny odnoszący się do niepełnego złamania rzepki, czyli ruchomej, niewielkiej kości znajdującej się na przedniej powierzchni stawu kolanowego. Do tego typu uszkodzenia najczęściej dochodzi w wyniku bezpośredniego urazu kolana, np. podczas upadku, uderzenia lub wypadku komunikacyjnego. Objawy mogą obejmować ból, obrzęk, tkliwość oraz trudności podczas chodzenia i zginania kończyny. Rozpoznanie opiera się przede wszystkim na badaniu klinicznym oraz diagnostyce obrazowej (głównie RTG). W większości przypadków leczenie pękniętej rzepki ma charakter zachowawczy i obejmuje czasowe odciążenie kończyny, stabilizację stawu kolanowego oraz odpowiednio dobraną fizjoterapię wspomagającą regenerację i stopniowy powrót do pełnej sprawności. Uzupełnieniem kompleksowego postępowania jest również odpowiednio dobrana suplementacja, m.in. preparaty zawierające kolagen, wspierające prawidłowe funkcjonowanie układu ruchu i proces regeneracji tkanek.
Pęknięta rzepka – przyczyny
Do pęknięcia rzepki zdecydowanie najczęściej dochodzi w mechanizmie urazowym, na skutek bezpośredniego uderzenia w przednią część kolana. Tego typu uraz może wystąpić m.in. podczas:
- upadku na kolano, np. po poślizgnięciu się na lodzie, potknięciu lub upadku z wysokości;
- wypadku komunikacyjnego, gdy kolano uderza o deskę rozdzielczą lub inne elementy pojazdu;
- wypadku rowerowego;
- uprawiania sportu, szczególnie sportów kontaktowych, drużynowych oraz aktywności zwiększających ryzyko upadków, takich jak jazda na rolkach czy deskorolce.
Znacznie rzadziej do uszkodzenia dochodzi w wyniku nagłego i bardzo silnego napięcia mięśnia czworogłowego uda, np. podczas intensywnego wysiłku fizycznego lub gwałtownego ruchu. Mięsień ten jest bezpośrednio połączony z rzepką i odpowiada za stabilizację oraz prawidłową pracę stawu kolanowego. Z tego względu w skrajnych przypadkach nadmierne przeciążenie może doprowadzić do jej uszkodzenia.
Warto również podkreślić, że ryzyko tego typu urazów wzrasta u osób starszych. Szczególnie dotyczy to pacjentów z osteoporozą, osłabieniem tkanki kostnej, zaburzeniami równowagi oraz większą skłonnością do upadków.
Pęknięta rzepka – objawy
Najsilniejszym, pierwszym objawem złamania lub pęknięcia rzepki jest nagły ból pojawiający się z przodu stawu kolanowego, a więc w rzucie rzepki. Innymi cechami charakterystycznymi są:
- opuchlizna kolana;
- krwiak w obrębie kolana;
- zmniejszenie zakresu ruchomości kolana;
- uczucie niewielkiej szczeliny na rzepce;
- niemożność bezbólowego wyprostowania kolana.
Niekiedy widoczne jest zniekształcenie przodu kolana, choć przy zwykłych pęknięciach nie zauważa się tego. Takie zniekształcenia są typowe przy dużych złamaniach. W obrazie klinicznym mogą wystąpić też inne dolegliwości, o ile w trakcie urazu doszło do uszkodzenia okolicznych struktur, np. łąkotki czy więzadeł. Wówczas pojawić się może niestabilność kolana lub zablokowanie zgięcia kolana. Są to objawy alarmujące, skłaniające do pilnej diagnostyki obrazowej.
Pęknięta rzepka – diagnostyka
Pęknięcie rzepki zazwyczaj jest dobrze widoczne w badaniu RTG. Z tego względu zdjęcie rentgenowskie uznaje się za podstawowe i najważniejsze badanie diagnostyczne w tego typu urazach. Umożliwia ono ocenę ciągłości kości oraz stopnia uszkodzenia rzepki. Rezonans magnetyczny wykonuje się natomiast głównie wtedy, gdy istnieje podejrzenie dodatkowych uszkodzeń w obrębie stawu kolanowego, np. naderwanie lub zerwanie więzadeł, uszkodzenie chrząstki stawowej czy pęknięcie łąkotek. Ma to istotne znaczenie, ponieważ współistniejące urazy mogą wymagać odmiennego postępowania terapeutycznego, a niekiedy również leczenia operacyjnego.
Pęknięta rzepka – leczenie
Leczenie pękniętej rzepki najczęściej polega na czasowym unieruchomieniu wyprostowanego stawu kolanowego przy użyciu stabilizatora lub ortezy. Unieruchomienie utrzymuje się zazwyczaj przez 3-6 tygodni, zależnie od stopnia uszkodzenia, wieku pacjenta oraz tempa gojenia tkanki kostnej. Uzyskanie prawidłowego zrostu kostnego kontroluje się za pomocą badań RTG. To na ich podstawie lekarz ortopeda podejmuje decyzję o stopniowym odstawianiu unieruchomienia.
W niektórych przypadkach konieczne może okazać się leczenie operacyjne, szczególnie przy bardziej zaawansowanych urazach. Wskazaniami do zabiegu są przede wszystkim:
- przemieszczenie fragmentów rzepki;
- utrata możliwości czynnego wyprostowania kolana;
- złamanie wieloodłamowe;
- uszkodzenie aparatu wyprostnego stawu kolanowego.
Niezależnie od rodzaju zastosowanego leczenia bardzo ważnym elementem terapii pozostaje odpowiednio prowadzona rehabilitacja. Jej celem jest ograniczenie ryzyka przykurczów mięśniowych, poprawa ruchomości stawu kolanowego, odbudowa siły mięśniowej oraz stopniowe przywracanie prawidłowego wzorca chodu i codziennej sprawności.
Rehabilitacja obejmuje terapię manualną, indywidualnie dobrane ćwiczenia przez fizjoterapeutę oraz zalecenia do samodzielnej pracy w domu. Uzupełnieniem kompleksowego postępowania jest również odpowiednio dobrana suplementacja. Zaleca się m.in. kolagen, kwas hialuronowy oraz witaminę D. Tego rodzaju suplementy diety wpierają regenerację i prawidłowe funkcjonowanie układu ruchu.
W przypadku izolowanego pęknięcia rzepki, bez współistniejących poważnych uszkodzeń stawu kolanowego, rokowania są zazwyczaj dobre. Większość pacjentów wraca do pełnej sprawności oraz aktywności fizycznej.
Zostaw komentarz