Łokieć tenisisty to potoczna nazwa tendinopatii dotyczącej przyczepu ścięgien mięśni prostowników nadgarstka w okolicy nadkłykcia bocznego kości ramiennej. Charakterystycznym objawem jest ból po bocznej stronie stawu łokciowego. Może on nasilać się podczas chwytania, podnoszenia przedmiotów oraz wykonywania ruchów nadgarstkiem. Podłożem dolegliwości nie jest typowy stan zapalny, lecz przede wszystkim przeciążenie i związane z nim zmiany w strukturze ścięgna. Odpowiednio dobrana fizjoterapia odgrywa istotną rolę w leczeniu łokcia tenisisty. Pomaga zmniejszyć dolegliwości, stopniowo odbudować zdolność tkanek do przenoszenia obciążeń i przywrócić sprawność kończyny górnej.
Łokieć tenisisty – przyczyny
Dawniej łokieć tenisisty wiązano przede wszystkim ze stanem zapalnym przeciążonych ścięgien. Współcześnie jednak wiadomo, że schorzenie ma głównie charakter przeciążeniowo-zwyrodnieniowy, a komponent zapalny może mieć znaczenie przede wszystkim we wczesnej fazie problemu. W przebiegu tendinopatii dochodzi m.in. do zaburzeń organizacji włókien kolagenowych, zmian w strukturze ścięgna oraz neowaskularyzacji. Ostatni termin oznacza powstawanie i wrastanie nowych, drobnych naczyń krwionośnych w obręb zmienionej chorobowo tkanki ścięgna. Często towarzyszy im również wrastanie włókien nerwowych, co może mieć związek z odczuwaniem bólu. Istotną rolę w rozwoju tych zmian odgrywają powtarzające się przeciążenia i mikrourazy związane ze zbyt intensywną lub długotrwałą pracą mięśni prostowników nadgarstka i palców.
Na rozwój łokcia tenisisty szczególnie narażone są osoby wykonujące powtarzalne czynności, które wymagają intensywnej pracy mięśni przedramienia (zwłaszcza prostowania nadgarstka oraz silnego chwytania). Problem może mieć więc związek z wykonywaną pracą zawodową i występować m.in. u dentystów, masażystów, elektryków, dekarzy, informatyków oraz osób wykonujących inne powtarzalne czynności manualne. Wbrew swojej nazwie łokieć tenisisty nie jest schorzeniem dotyczącym wyłącznie osób uprawiających tenis.
Łokieć tenisisty – objawy
Łokieć tenisisty powoduje dość charakterystyczne dolegliwości. Kluczowym objawem jest ból po bocznej stronie stawu łokciowego, szczególnie w okolicy nadkłykcia bocznego kości ramiennej i przyczepu ścięgien mięśni prostowników nadgarstka. Dolegliwości mogą nasilać się podczas ucisku tej okolicy, a także przy czynnym i oporowanym wyproście nadgarstka. Bolesne mogą być również napięte struktury mięśniowe w proksymalnej części przedramienia, w tym okolice punktów spustowych mięśni prostowników nadgarstka.
Na co dzień ból nasila się przede wszystkim podczas czynności wymagających chwytania, podnoszenia i przenoszenia przedmiotów czy wykonywania powtarzalnych ruchów ręką. Może mu towarzyszyć zmniejszenie siły chwytu oraz pogorszenie sprawności kończyny górnej. W bardziej nasilonych przypadkach może to utrudniać wykonywanie codziennych czynności.
Łokieć tenisisty – diagnostyka
Diagnostyka łokcia tenisisty opiera się przede wszystkim na wywiadzie oraz badaniu klinicznym. W przypadku tego typu dolegliwości ocenę funkcjonalną może przeprowadzić fizjoterapeuta, który analizuje lokalizację i charakter bólu, zakres ruchomości stawu łokciowego i nadgarstka, siłę mięśniową oraz czynności wywołujące lub nasilające objawy. Istotna jest również ocena siły chwytu oraz reakcji bólowej podczas obciążania mięśni prostowników nadgarstka.
W badaniu wykorzystuje się także prowokacyjne testy funkcjonalne, których zadaniem jest odtworzenie charakterystycznych dolegliwości bólowych. Należą do nich m.in. test Thomsona, test Cozena oraz test Milla. Wynik pojedynczego testu nie powinien jednak stanowić jedynej podstawy rozpoznania. Należy go interpretować łącznie z wywiadem i pozostałymi elementami badania klinicznego. Na poniższych filmach możemy zobaczyć jak wygląda przebiega testów stosowanych w przypadku łokcia tenisisty.
1. Test Thomsona.
2. Test Cozena.
3. Test Milla.
W typowym przebiegu łokcia tenisisty badania obrazowe nie zawsze są konieczne. Można je rozważyć w przypadku utrzymujących się dolegliwości, braku oczekiwanej poprawy pomimo prawidłowo prowadzonej rehabilitacji. W zależności od sytuacji zastosowanie znajdują przede wszystkim badanie ultrasonograficzne (USG) lub rezonans magnetyczny (MRI). Przy przedłużających się, nasilonych lub nietypowych dolegliwościach wskazana może być również konsultacja ortopedyczna.
Łokieć tenisisty – leczenie
Dolegliwości związane z łokciem tenisisty u części pacjentów mogą z czasem ulec samoistnemu zmniejszeniu. Zdarza się jednak, że utrzymują się przez wiele miesięcy i wyraźnie ograniczają codzienną aktywność. Szczególne znaczenie mają powtarzające się przeciążenia związane z pracą zawodową, sportem lub czynnościami dnia codziennego, które nie pozwalają odpowiednio dostosować obciążenia zmienionego ścięgna. Podstawą postępowania zachowawczego jest odpowiednio dobrana fizjoterapia, której istotnym elementem jest stopniowe przywracanie zdolności ścięgna i mięśni do tolerowania obciążeń.
W zależności od stanu pacjenta i etapu leczenia fizjoterapeuta może wykorzystać m.in.:
- terapię manualną oraz mobilizację stawu łokciowego;
- suche igłowanie wybranych mięśni przedramienia;
- falę uderzeniową, zwłaszcza w przypadku przewlekłych dolegliwości;
- kinesiotaping jako metodę wspomagającą, stosowaną w celu dłuższego utrzymania efektów terapii i czasowego zmniejszenia dolegliwości, a także odciążenia bolesnej okolicy.
Bardzo ważnym elementem leczenia jest odpowiednio dobrany program ćwiczeń. W zależności od aktualnej tolerancji obciążenia i etapu rehabilitacji może on obejmować m.in. ćwiczenia izometryczne, ćwiczenia koncentryczne lub ćwiczenia ekscentryczne mięśni prostowników nadgarstka oraz stopniowe zwiększanie obciążenia całej kończyny górnej. Częstotliwość, intensywność i rodzaj ćwiczeń powinny być dostosowane indywidualnie do pacjenta oraz modyfikowane wraz z postępami terapii.
Nie każde ćwiczenie polecane na łokieć tenisisty będzie odpowiednie dla każdej osoby. Zbyt duże obciążenie, niewłaściwa technika lub niedostosowanie ćwiczeń do aktualnego stanu tkanek może nasilać dolegliwości zamiast je zmniejszać. Z tego względu warto, aby fizjoterapeuta nie tylko dobrał odpowiednie ćwiczenia, ale również pokazał prawidłową technikę ich wykonywania i określił właściwe obciążenie. Następnie program może być stopniowo modyfikowany w zależności od reakcji organizmu i postępów leczenia.
Łokieć tenisisty – suplementacja
Odpowiednio dobrana suplementacja może stanowić wartościowe uzupełnienie fizjoterapii łokcia tenisisty. Ma to szczególnie miejsce gdy zależy nam na stworzeniu organizmowi odpowiednich warunków do regeneracji i adaptacji przeciążonych tkanek. W pierwszej kolejności warto zwrócić uwagę na kolagen, który jest podstawowym białkiem budującym ścięgna. Dobrym wyborem są hydrolizowane peptydy kolagenowe, które można łączyć z witaminą C. Witamina ta wspiera prawidłową produkcję kolagenu, dlatego jej odpowiednia podaż ma znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania tkanki łącznej.
Uzupełnieniem może być kwas hialuronowy będący składnikiem macierzy zewnątrzkomórkowej tkanek. Choć dowody dotyczące jego doustnej suplementacji bezpośrednio w łokciu tenisisty są ograniczone i wymagają dalszych badań to stanowi on element szerszego wsparcia układu mięśniowo-szkieletowego (wspomaga m.in. odpowiednie nawilżenie tkanek i stawów). Warto zwrócić uwagę również na witaminę D, szczególnie w przypadku jej niedoboru. Jest ona istotna m.in. dla prawidłowego funkcjonowania mięśni i utrzymania zdrowych kości. Dlatego odpowiednie zaopatrzenie organizmu w tę witaminę ma znaczenie podczas powrotu do pełnej sprawności.
W diecie warto uwzględnić także źródła kwasów tłuszczowych omega 3, zwłaszcza EPA i DHA. Jeśli ich podaż z żywnością jest niewystarczająca, rozwiązaniem może być odpowiednio dobrana suplementacja. Najlepsze efekty daje jednak kompleksowe podejście. Suplementy diety powinny wspierać prawidłowo prowadzoną fizjoterapię, stopniowe zwiększanie obciążenia ścięgna, odpowiednio zbilansowaną dietę i regenerację, a nie je zastępować.
Zostaw komentarz