Uraz nadgarstka po upadku to dość częsty mechanizm złamań, pęknięć, uszkodzeń więzadeł czy chrząstki trójkątnej (TFCC). Problem może dotyczyć zarówno dzieci, jak i osób dorosłych, ponieważ bez względu na wiek podczas upadku podpieramy się obronnie właśnie ręką. Każdorazowo warto ocenić na podstawie badań obrazowych (RTG, rezonans magnetyczny, USG) czy nie doszło do większych uszkodzeń, a zajmuje się tym lekarz ortopeda. Zaleca się również zwrócić o pomoc do fizjoterapeuty, który wspomoże w jak najszybszym powrocie do pełnej sprawności.
Uraz nadgarstka po upadku – konsekwencje
Po upadku na wyciągniętą kończynę górną lub po dowolnym innym urazie (np. mocne uderzenie, bójka, wypadek samochodowy, wypadek rowerowy, upadek z wysokości) może dojść do różnych uszkodzeń w obrębie nadgarstka i całej ręki. Najczęściej są to jednak:
- stłuczenie tkanek miękkich – pojawiają się objawy takie jak ból, obrzęk, miejscowe zaczerwienienie, a dolegliwości nasilają się podczas poruszania ręką. Typowe jest też zasinienie i tkliwość przy dotyku, jednak objawy słabną lub ustępują całkowicie w ciągu kilku dni od urazu;
- skręcenie stawów nadgarstka – w jego przebiegu pojawia się naciągnięcie lub zerwanie więzadeł nadgarstka (m.in. są to więzadło łódeczkowato-księżycowate kluczowe dla stabilizacji, więzadła promieniowo-nadgarstkowe, więzadło łokciowo-nadgarstkowe oraz kompleks chrząstki trójkątnej TFCC po stronie łokciowej). Objawy są podobne do tych występujących przy stłuczeniu, mogą jednak obejmować też uczucie niestabilności nadgarstka;
- złamanie kości nadgarstka – najczęściej jest to złamanie kości łódeczkowatej (lub jej pęknięcie), ewentualnie złamanie nasady dalszej kości promieniowej (tzw. złamanie Collesa). Objawy bardzo często przypominają zwykłe stłuczenie, jednak utrzymują się dłużej, a część z nich nie przemija po ustąpieniu stanu ostrego. Jeśli złamanie jest znaczne lub doszło do przemieszczenia odłamów kostnych, pojawia się ponadto zniekształcenie zarysu nadgarstka. To pilne wskazanie do wizyty na SOR;
- uszkodzenie TFCC – to dość częsty problem po upadku na wyprostowaną rękę lub przy silnym skręceniu nadgarstka. TFCC działa jak „amortyzator” i stabilizator po stronie łokciowej nadgarstka. W praktyce jest to kompleks tkanek takich jak więzadła, torebka stawowa, ścięgna i chrząstka włóknista. Typowe objawy to ból po stronie łokciowej nadgarstka nasilający się zwłaszcza przy skręcaniu przedramienia, charakterystyczne klikanie w stawie podczas ruchów ręką, niemożność bezbolesnego podpierania się ręką, osłabienie chwytu.
Nieco rzadziej w konsekwencji urazu nadgarstka dochodzi do uszkodzenia struktur nerwowych czy naczyniowych, co zawsze wymaga pomocy lekarza i to jak najszybciej.
Diagnostyka urazu nadgarstka po upadku
Po upadadku na nadgarstek zaleca się szybką diagnostykę obrazową. Złotym standardem jest badanie RTG, aby wykluczyć ewentualne złamania kości. Jeśli jednak objawy są niepokojące lub utrzymują się na przestrzeni kilku dni, warto rozszerzyć diagnostykę o nieinwazyjne i ogólnodostępne badanie USG (każdy lekarz ortopeda ma urządzenie do USG we własnym gabinecie, co pozwala na natychmiastowe ustalenie rozpoznania bez konieczności dłuższego czekania na wyniki) bądź rezonans magnetyczny (najdokładniejsze badanie). Istnieje też szereg testów funkcjonalnych wykorzystywanych w fizjoterapii, które pozwalają na wstępne rozpoznanie poszczególnych uszkodzeń. Są one istotne w sytuacjach, w których pacjent najpierw trafi do gabinetu fizjoterapeuty, a dopiero później będzie przez niego skierowany do lekarza ortopedy.
Wizyta u lekarza jest wskazana jak najszybciej w momencie, gdy pojawią się następujące objawy:
- silny nieustępujący ból, lecz nasilający się na przestrzeni dni;
- szybko narastający obrzęk uniemożliwiający ruchy nadgarstkiem;
- zniekształcenie zarysu nadgarstka;
- drętwienie;
- mrowienie;
- osłabienie chwytu dłoni;
- brak możliwości poruszania nadgarstkiem lub palcami.
Dodatkowo pilna diagnostyka rekomendowana jest w przypadku dzieci, seniorów lub pacjentów z osteoporozą.
Uraz nadgarstka po upadku – leczenie
Leczenie urazów nadgarstka po upadku zależy od rodzaju uszkodzenia. Może prezentować się następująco:
- stłuczenie tkanek miękkich – zimne okłady na 15 minut wykonywane 3-5 razy dziennie, oszczędzanie ręki (danie jej czasu na zagojenie się), elewacja ręki (trzymanie jej ponad głową, aby zszedł w ten sposób obrzęk pourazowy);
- skręcenie stawów nadgarstka – jeśli jest ono niewielkie, po zastosowaniu zasad RICE z poprzednich zaleceń rekomenduje się wdrożenie fizjoterapii. Ma na celu przywrócenie prawidłowej ruchomości stawów nadgarstka oraz stabilizację go poprzez indywidualnie dobrane ćwiczenia. Jeśli skręcenie jest duże, może wymagać ustabilizowania nadgarstka w ortezie lub nawet szycia więzadeł;
- złamanie kości nadgarstka – zawsze wymaga unieruchomienia w opatrunku gipsowym, niekiedy jednak potrzebna jest też operacja chirurgiczna, aby nastawić odłamy lub je zespolić śrubami czy płytkami, tym samym przywracając im odpowiednie warunki do zrastania się;
- uszkodzenie TFCC – niewielkie uszkodzenia można stabilizować ćwiczeniami i fizjoterapią, większe zaś wymagają operacji chirurgicznej.
Każdorazowo po operacji wdraża się fizjoterapię. Znacząco przyspiesza ona powrót do sprawności oraz likwiduje ryzyko powikłań takich jak staw rzekomy, zespół Sudecka czy artrofibroza.
Uraz nadgarstka po upadku – suplementacja
W procesie rekonwalescencji po urazie nadgarstka odpowiednio dobrana suplementacja stanowi wartościowe wsparcie dla regeneracji tkanek miękkich, chrząstki stawowej oraz kości. Należy jednak podkreślić, że suplementy diety nie zastępują leczenia ortopedycznego ani rehabilitacji. Mogą one jednak stanowić wartościowe uzupełnienie kompleksowego postępowania terapeutycznego. Szczególną uwagę zwraca się na kolagen (najlepiej hydrolizowany kolagen), ponieważ jest jednym z podstawowych białek budujących kości, ścięgna, więzadła oraz torebkę stawową. Po urazach mechanicznych jego podaż wspiera procesy odbudowy uszkodzonych włókien kolagenowych. Warto łączyć kolagen z witaminą C, która jest niezbędna w jego syntezie i wpływa na prawidłowe tworzenie nowych struktur tkankowych.
Dodatkowo, zaleca się kwas hialuronowy, który naturalnie występuje w płynie stawowym. Odpowiada za jego lepkość oraz właściwości amortyzujące. W przypadku urazu nadgarstka wspiera utrzymanie prawidłowego nawilżenia struktur stawowych, co przekłada się na poprawę komfortu ruchu. Jego działanie w formie doustnej jest stosowane jako element wspomagający regenerację stawów.
Z kolei witamina D odgrywa kluczową rolę w metabolizmie wapnia i fosforu oraz wpływa na mineralizację kości. W przypadku złamań lub mikrourazów kości jej prawidłowy poziom jest bardzo ważny dla efektywnego zrostu kostnego. Niedobory witaminy D są w Polsce powszechne, dlatego w okresie rekonwalescencji warto rozważyć kontrolę jej stężenia i suplementację.
W niektórych przypadkach zaleca się również suplementację magnezu, witaminy K2 czy kwasów Omega 3. Ma to szczególne znaczenie gdy celem jest wsparcie procesów przeciwzapalnych i regeneracyjnych. Decyzja o suplementacji powinna być dostosowana do stanu klinicznego pacjenta, rodzaju urazu (stłuczenie, skręcenie stawu, złamanie kości) oraz zaleceń lekarza lub fizjoterapeuty.
Zostaw komentarz